Analiza ryzyka kredytowego

Dzięki narzędziu można zweryfikować zdolność kredytową firmy ze wskazaniem na klasy ryzyka kredytowego, wartości scoringu oraz proponowanych form kredytowania.

Cena:   30 zł brutto

Zobacz przykład

Zarejestruj się i wykonaj usługę jednorazowo >>>

Wynik analizy ryzyka kredytowego

Nazwa wskaźnika

Pomiar

Punkty

Klasy ryzyka

Bieżącej płynności

2,19

2

Umiarkowane

Wysokiej płynności

1,83

1

Małe

Długu

0,25

1

Małe

Limitu kredytu

2,35

1

Małe

Rentowności netto sprzedaży

0,37

5

Bardzo duże

Rotacji należności handlowych w dniach

497,57

5

Bardzo duże

 

 

 

Umiarkowane,

Rotacji zapasów w dniach

42,90

3

wymagające kontroli

Pozycji kredytowej

1,67

2

Umiarkowane

Udziału zapasów w aktywach bieżących

0,16

1

Małe

Rotacji zobowiązań handlowych w dniach

507,92

5

Bardzo duże

 

 

 

Umiarkowane,

 

RAZEM

26

wymagające kontroli

Warunki oraz limity kredytu, a także formy jego zabezpieczenia powinny być

uzależnione od klasy ryzyka kredytowego.

Ryzyko stanowi naturalną konsekwencję podejmowania przez bank specyficznej działalności gospodarczej, w tym zwłaszcza działalności kredytowej. Ryzyko kredytowe oznacza niebezpieczeństwo, iż kredytobiorca nie wypełni zobowiązań i warunków zawartej z bankiem umowy, narażając kredytodawcę na powstanie straty finansowej. Zalicza się je do podstawowych rodzajów ryzyka bankowego. Ryzyko kredytowe obejmuje następujący zakres działalności banku:

kredyty,

gwarancje i akcepty bankowe,

akredytywy,

lokaty międzybankowe,

instrumenty rynku kapitałowego.

Pojęcie zdolności kredytowej zostało z kolei zdefiniowane w Ustawie Prawo Bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 roku art. 69 jako zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. W praktyce zagadnienie zdolności kredytowej dotyczy także innych produktów o charakterze kredytowym (np. pożyczki, gwarancje bankowe, faktoring, itp.) pomimo, iż formalnie w ustawie zapis dotyczy kredytów.

W praktycznym rozumieniu zdolność kredytowa jest to umiejętność zgromadzenia środków pieniężnych w kwocie pokrywającej wszelkie zobowiązania. Prawo bankowe nie nakazuje bankom oceny poziomu ryzyka kredytowego, ale nakazuje ocenę zdolności kredytowej na podstawie dokumentów i informacji przedłożonych przez potencjalnego kredytobiorcę, przez co zdolność kredytowa nabiera praktycznego wymiaru. Warto zwrócić uwagę, że ustawodawca nie określa sposobu dokonywania tej oceny, pozostawiając bankom swobodę w opracowaniu i stosowaniu metod, którymi będą się posługiwać. Jednakowoż, bez względu na indywidualne rozwiązania, banki udzielają kredytu wtedy, kiedy ocenią, że będą w stanie odzyskać zaangażowane środki. Ponadto warto dodać, iż ze względu na odmienną politykę i procedury kredytowe poszczególnych banków konkretne przedsiębiorstwo w jednym banku uzyskuje kredyt a w innym nie. Ustawodawca nie definiuje wprawdzie wprost ryzyka kredytowego, chociaż niekiedy posługuje się tym pojęciem. W uchwale KNB dotyczącej m.in. wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka kredytowego szacując poziom ryzyka

kredytowego, na podstawie którego wyznacza się adekwatną wartość kapitałów banku, uwzględnia się zarówno wiarygodność kredytową klienta banku, jak i sposób zabezpieczenia należności. Dopiero uwzględniając łącznie oba te czynniki określa się wagę ryzyka związaną z transakcją kredytową.

System scoringu jest rozwiązaniem umożliwiającym szybką, standaryzowaną ocenę wiarygodności klienta w odniesieniu do powtarzających się typowych transakcji kredytowych, w których na podstawie obserwacji z przeszłości z dość znacznym stopniem pewności można prognozować przyszłość. Credit scoring zaliczany jest do tak zwanych metod punktowych, których mechanizm działania polega na przydzielaniu ocenianym zmiennym punktów określonych w karcie scoringowej, które po zsumowaniu stanowią miarę oceny potencjalnego kredytobiorcy banku. Klient przybywający do banku z zamiarem zaciągnięcia kredytu wypełnia wniosek kredytowy. Następnie poszczególne dane z wniosku kredytowego przenoszone są do systemu informatycznego, który przy wykorzystaniu specjalnej karty scoringowej przydziela poszczególnym charakterystykom i ich atrybutom odpowiednie wagi.

Systemy scoringowe są oparte na wynikach byłych klientów, którzy są podobni do tych, którzy będą oceniani przez system. Dokonuje się tego poprzez badanie próby byłych klientów, którzy niedawno ubiegali się o produkt. Budowę modelu zaczyna się od definicji dobrych i złych klientów.

W analizie przyjęto następujące kryteria.

Zestaw wskaźników do szacowania ryzyka kredytowego przyjęty w analizie

Nazwa wskaźnika

 

Postać obliczeniowa

Pomiar

Pożądana

 

 

 

 

wartość

 

 

 

 

 

Wskaźnik bieżącej

 

Aktywa obrotowe

Płynności finansowej

Jak największa

płynności

 

Zobowiązania

 

 

 

 

krótkoterminowe

 

 

Wskaźnik wysokiej

 

Aktywa obrotowe - zapasy

Płynność finansowej

Jak największa

 

płynności

 

Zobowiązania

 

 

 

 

krótkoterminowe

 

 

Wskaźnik długu

 

Zobowiązania

Obciążenia kapitału

Jak najmniejsza

 

 

 

krótkoterminowe

własnego zobowiąz.

 

 

 

Kapitał własny + rezerwy

krótkoterminowymi

 

Limitu kredytu

 

Limit kredytu dla klienta

Zabezpieczenia należności

Jak najmniejsza

 

 

 

Rzeczowy majątek trwały

rzeczowym majątkiem

 

 

 

 

trwałym

 

Rentowności

 

Zysk netto

Rentowności sprzedaży

Jak największa

 

netto sprzedaży

 

Przychody ze sprzedaży

 

 

Rotacji należności

 

Należności handlowe * 360

Liczby dni po jakiej

Jak najmniejsza

 

handlowych w

 

Przychody ze sprzedaży

następuje zapłata

 

dniach

 

 

należności

 

Rotacji zapasów w

 

Zapasy * 360

Liczby dni okresu

Jak najmniejsza

 

dniach

 

Koszty działalności

utrzymywania zapasów

 

 

 

operacyjnej

 

 

Wskaźnik pozycji

 

Należności handlowe

Stopnia pozycji biorcy lub

Jak największa

 

kredytowej

 

Zobowiązania handlowe

dawcy kredytu

 

 

 

 

kupieckiego

 

Udziału zapasów

 

Zapasy

Płynności aktywów

Jak najmniejsza

w aktywach

 

Aktywa obrotowe

obrotowych

 

obrotowych

 

 

 

 

Rotacji

 

Zobowiązania handlowe *

Liczby dni po jakiej

Jak najmniejsza

 

zobowiązań

360

podmiot reguluje swoje

 

handlowych w

 

Koszty dz. oper. bez

zobowiązania

 

dniach

 

amortyzacji

 

 

Ilości punktów w zależności od wartości wskaźnika

 

Liczba punktów za przedział, w którym mieści się wskaźnik

Nazwa wskaźnika

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

2

3

4

5

 

 

 

 

 

 

Bieżącej płynności

>=2,5

<2,0;2,5)

<1,5;2,0)

<1,0;1,5)

<1

Wysokiej płynności

>=1,5

<1,25;1,5)

<1,0;1,25)

<0,75;1,0)

<0,75

Długu

<=0,5

(0,5;0,75>

(0,75;1,0>

(1,0;1,5>

>1,5

Limitu kredytu

<=5%

(5%;10%>

(10%;15%>

(15%;25%>

>25%

Rentowności netto sprzedaży

>8%

<8,0%;6,0%)

<6,0%;3,5%)

<3,5%;1,0%)

<1%

Rotacji należności handlowych w dniach

<=30

(30;40>

(40;50>

(50;60>

60<

Rotacji zapasów w dniach

<=30

(30;40>

(40;50>

(50;60>

60<

Pozycji kredytowej

>2

(1,5;2,0>

(1,25;1,5>

(1,0;1,25>

<=1,0

Udziału zapasów w aktywach bieżących

<=0,3

(0,3;0,35>

(0,35;0,4>

(0,4;0,6>

>0,6

Rotacji zobowiązań handlowych w dniach

<=30

(30;40>

(40;50>

(50;60>

60<

 

 

 

 

 

 

Przy tak ustalonych kryteriach przydziału każdy z kontrahentów może otrzymać od 10 do 50 punktów. Przedział należy podzielić na klasy ryzyka.

Klasy ryzyka kredytowego przyjęte w analizie

Klasy ryzyka

Przedział punktowy

 

od

do

 

 

 

Małe

 

10

15

Umiarkowane

 

16

25

Umiarkowane, wymagające kontroli

 

26

35

Duże

 

36

40

Bardzo duże

 

41

50

Polityka kredytu kupieckiego a klasa ryzyka kredytowego odbiorcy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ryzyko

 

 

 

 

Obszary polityki kredytu

kredytowe

 

 

 

 

kupieckiego

Bardzo duże

Duże

Umiarkowa-

Umiarko-

Małe

 

 

 

 

ne wymaga-

wane

 

 

 

 

 

jące kontroli

 

 

I. Warunki płatności

 

 

 

 

 

1) przedpłata

+

+

-

-

-

2) płatność przy zakupie

+

-

-

-

-

3) krótki termin płatności

-

+

+

-

-

4) standardowy termin

-

-

+

+

+

5) długi termin płatności

-

-

-

+

+

6) odsetki za zwłokę

-

+

+

-

-

7) Skonto kasowe

-

-

+

+

+

II. Limit kredytu

 

 

 

 

 

1)

Limit obniżony

-

+

+

-

-

2)

Limit standardowy

-

-

+

+

+

3) Limit podwyższony

-

-

-

+

+

4)

Kredyt w rachunku

-

-

-

-

+

otwartym

 

 

 

 

 

III. Formy zabezpieczania

 

 

 

 

 

1) Weksel handlowy

-

+

+

-

-

2)

Poręczenie

-

+

-

-

-

3)

Zastaw

-

+

-

-

-

4)

Hipoteka

+

+

-

-

-

5) Umowa handlowa

-

-

+

+

+

ŹRÓDŁA KRÓTKOTERMINOWEGO FINANSOWANIA

Porównanie dostępności źródeł krótkoterminowego finansowania

Rodzaj źródła

CECHY

 

 

Kredyt kupiecki

określana przez stosunki kredytowe na rynku dóbr i usług;

 

„spontaniczność” powstania źródła

 

brak formalnych wymogów sprawdzania zdolności kredytowej,

 

rzadkość w stosowaniu zabezpieczeń

Kredyt odbiorcy

określana przez stosunki kredytowe na rynku dóbr i usług, bardzo mocno

 

uwarunkowana branżowo

 

brak formalnych wymogów sprawdzania zdolności kredytowej,

 

rzadkość w stosowaniu zabezpieczeń

Kredyt

określona przez stosunki na rynku finansowania pośredniego

bankowy

konieczność wykazania „zdolności kredytowej”

 

konieczność przedstawienia zabezpieczeń

 

zróżnicowanie wymagań w zależności od formy kredytu

Emisja

określona przez stosunki na rynku finansowania bezpośredniego

papierów

konieczność publicznego udostępnienia informacji, zawierającej dane do

komercyjnych

oceny ryzyka lokaty dla inwestora

 

konieczność tzw. „identyfikowalności rynkowej”

Faktoring

określona przez stosunki na rynku finansowania pośredniego

 

często potrzeba przedstawiana zabezpieczeń

 

problem wymogu minimalnych obrotów

Źródło: Opracowanie własne

Hierarchia źródeł krótkoterminowego finansowania według kryterium kosztu

Rodzaj źródła

CECHY

 

 

 

 

Kredyt kupiecki „bez

Brak kosztu

 

skonta”

 

 

 

 

 

Emisja papierów

Około 2-3 punkty procentowe niższy od kredytu bankowego

 

komercyjnych

(najtańszy z odpłatnych)

 

 

 

 

Krótkoterminowy

Punkt odniesienia relacji kosztów źródeł

 

kredyt bankowy

Najczęściej określony jako: WIBOR + marża banku

kosztu)

Faktoring

Niewłaściwy: zazwyczaj droższy od kredytu bankowego o

 

 

prowizje za dyskonto faktur.

 

 

Właściwy: dodatkowo droższy o prowizję za przejęcie

 

 

ryzyka niewypłacalności dłużnika

 

 

 

 

Kredyt kupiecki „na

Zazwyczaj najdroższy z odpłatnych. Wyniki badań

 

warunkach skonta”

empirycznych oraz studia literaturowe w zakresie kosztu

 

 

kredytu w Europie Zachodniej i USA wskazują, że jest on

 

 

nawet kilkukrotnie wyższy od kredytu bankowego

 

 

 

 

Źródło: Opracowanie własne.

Uproszczona metoda – wyrobienie zaufania

Wiele firm współpracuje ze swoimi klientami regularnie, lub dokonuje sprzedaży do wielu klientów, ale na kwoty, które ekonomicznie nie uzasadniają dogłębnej analizy zdolności kredytowej, która może być zarówno czasochłonna, jak i droga.

Wiele firm stosuje więc metody uproszczone, polegające na umożliwieniu klientowi stopniowego zdobywania zaufania firmy i tym samym uzyskiwania coraz większych kredytów kupieckich. Proces taki rozpoczyna się od sprzedaży bez lub z bardzo niskim kredytem i krótkim okresem płatności. Następnie, jeśli klient spłaca wszystkie zobowiązania w terminie, poziom jego kredytu kupieckiego jest podnoszony oraz ewentualnie wydłużane są jego terminy płatności, aż do określonych poziomów, arbitralnie ustanowionych przez firmę.

Taka uproszczona technika może być skuteczna, jednak ma swoje minusy:

Nie zawsze jest możliwa do przeprowadzenia. Nie zadziała ona na przykład, gdy odroczony termin płatności jest standardem na danym rynku. Klienci, przyzwyczajeni do odroczonych terminów płatności, będą postrzegali ofertę firmy nie dającej takiej możliwości nowym klientom jako gorszą. W efekcie firma utraci część zdolności do rywalizacji o nowych

klientów. Jeśli na danym rynku klient ma pozycję przetargową, stosowanie tej strategii może być niemożliwe.

Bez szczegółowej analizy trudno jest ustalić poziom kredytu kupieckiego, na jaki można bezpiecznie pozwolić każdemu z klientów.

O tym, że klient ma kłopoty, dowiadujemy się dopiero, gdy spóźni się z pierwszą płatnością. Często jest już wtedy zbyt późno by uniknąć strat.

Szczegółowa ocena zdolności kredytowej

Szczegółowa ocena zdolności kredytowej wykorzystywana jest przede wszystkim w przypadkach, gdy wartość sprzedaży do kontrahenta jest bardzo wysoka:

Wykorzystują ją duże firmy, aby ocenić swoich klientów. Koszty związane z oceną kredytową są wtedy stosunkowo małe w porównaniu ze sprzedażą realizowaną przez firmę oraz w porównaniu do innych kosztów operacyjnych.

Firmy podpisujące kontrakty na zlecenie, które jest dla nich stosunkowo duże i w przypadku którego niewypłacalność klienta byłaby bardzo silnym ciosem dla firmy.

Ocenę zdolności kredytowej można rozdzielić na trzy etapy:

1.Pierwszą ocenę zdolności kredytowej – Dokonywaną przed pierwszą sprzedażą z terminem odroczonym.

2.Sukcesywne, okresowe oceny zdolności kredytowej:

a.Zwiększanie limitów wraz ze wzrostem zaufania,

b.Okresowe weryfikacje kondycji przedsiębiorstwa.

3.Ocenę systemu oceny zdolności kredytowej. Ocena systemu oceny zdolności kredytowej

Jak każdy system zarządzania ryzykiem, również system oceny zdolności kredytowej klientów, powinien być raz na jakiś czas oceniany pod kątem jego skuteczności. System stworzony w jednym momencie, np. w trakcie silnego wzrostu gospodarczego, po kilku latach może się okazać nieskuteczny – np. w trakcie recesji.

Okresowa ocena systemu pozwoli firmie zauważyć kiedy jego skuteczność zacznie słabnąć, oraz pozwoli na wprowadzenie środków zaradczych.

Może być też odwrotnie. Ocena może pokazać, że rygorystyczne i czasochłonne oceny nie są w danych warunkach konieczne i można je ograniczyć, uzyskując oszczędność kosztów, bez wzrostu poziomu niespłaconych zobowiązań.

pokaż przykład tutajschowaj przykład